Handen, messen en vorken
Eten aan een middeleeuwse tafel
Hoe mensen werkelijk aten tijdens een middeleeuws banket, van messen en lepels tot broodborden en gedeelde kommen, en waarom Sir Lancelot u geen vork geeft.
Boek uw tafel bij Sir Lancelot ↗Waarom er geen vork is
Op de menukaart van het restaurant staat gekscherend dat u, terwijl de kok uw feestmaal bereidt, uw handen maar beter goed kunt wassen, want de bediende zal geen vork verstrekken. Het is een knipoog, maar het klopt wel met hoe middeleeuwse banketten werkten. Er wordt niets vreemds van u gevraagd. Gedurende het grootste deel van de middeleeuwen at men in het grootste deel van Europa met de handen, met een mes en met een lepel. Zie het als een traditie omarmen in plaats van een regel overtreden.
Messen, lepels en vingers
Gasten namen eten uit gedeelde schalen met lepels of met hun handen. De meeste mensen werd geacht hun eigen mes mee te nemen, en een mes werd meestal met minstens één andere gast gedeeld. Alleen de meest begunstigde gasten kregen er een aangereikt. Vlees aansnijden voor je tafelgenoten en brood voor hen breken was heel gewoon, dus de tafel was net zozeer een gedeelde bezigheid als een maaltijd.
Trenchers en gedeelde kommen
Het eten werd meestal op borden of in stoofpotten geserveerd, en gasten legden hun porties op trenchers, die van oud brood, hout of tin waren gemaakt. In armere huishoudens at men vaak direct van tafel. Maaltijden waren idealiter gemeenschappelijk, waarbij het hele huishouden, inclusief het personeel, samen at. Dat is het beeld dat een middeleeuws diner probeert op te roepen, met lange tafels, grote porties en veel lawaai.
Uw handen wassen
Vermogende gasten kregen ondiepe schalen en linnen doeken aangeboden om hun handen te wassen voor de maaltijd en tussen de gangen door. Het is een gebruik dat de grap van het restaurant over handenwassen lijkt te weerspiegelen. Etiquette versterkte ook de rangorde: lagergeplaatsten hielpen hogergeplaatsten, jongeren assisteerden ouderen, en drinkbekers werden op weelderige banketten vaak gedeeld, behalve aan de hoge tafel.
Banketten als theater
Een banket was ook een voorstelling. Op visdagen serveerde men illusionistisch eten, zoals vis in de vorm van hertenvlees en nep-eieren van gevulde eierschalen. Zwanen en pauwen waren geliefd als vermaaksgerecht vanwege hun uiterlijk, meer dan om hun vlees. Een middeleeuws diner met zwaardvechters en jongleurs past dus bij de geest van het origineel, ook al verschillen de details.
Wat men dronk
Alcohol had de voorkeur boven water, dat weinig aanzien had en zuiverheidszorgen opriep, en men dronk het de hele dag door. In het zuiden was wijn gewoon voor rijk en arm, al dronken gewone mensen vaak goedkope tweede-persingwijn. In het noorden was bier de drank van het volk en wijn een dure import. Een welkomstdrankje en een tapbier, zoals het boekingsaanbod biedt, is een bescheiden echo van dat gebruik. Zeg het voordat u boekt als het idee van met de hand eten u tegenstaat.
Toen de vork arriveerde
De persoonlijke tafelvork werd hoogstwaarschijnlijk uitgevonden in het Byzantijnse Rijk, waar hij in de 4e eeuw al algemeen in gebruik was. Vanaf de 11e eeuw werd hij steeds gangbaarder in Italië en tegen de 14e eeuw was hij daar heel gewoon. In Zuidwest-Europa raakten vorken pas in de 16e eeuw algemeen in gebruik, en de rest van Europa zou ze veel later hebben overgenomen — wat een vork op een middeleeuwse Hongaarse tafel onwaarschijnlijk maakt.
Wat te doen in de avond
Zie het als onderdeel van het vermaak. Was uw handen, houd een servet bij de hand, draag mouwen waar u geen moeite mee hebt, en deel wanneer u wilt. De porties zijn groot, dus u zult niet met honger naar huis gaan. Als het idee om met uw handen te eten u tegenstaat, zeg dat dan vóór u boekt, want het is een bepalend kenmerk van de avond en het restaurant verontschuldigt zich er niet voor.
Bronnen